Artikel · 2026

Het arbeidsongeschiktheidscriterium

Beroeps, passend of gangbaar?

Twee polissen met dezelfde premie en hetzelfde verzekerd bedrag kunnen bij precies dezelfde aandoening een compleet ander antwoord geven. Het verschil zit in één definitie.

Door het AOVkenner.nl-teamBijgewerkt op 17 augustus 202612 min leestijd

Waarom dit de belangrijkste zin is

Wie een AOV vergelijkt, kijkt naar de premie, het verzekerd bedrag en de wachttijd. Alle drie zijn belangrijk, maar ze bepalen alleen hoeveel en wanneer je uitkering krijgt. Het arbeidsongeschiktheidscriterium bepaalt óf je hem krijgt. Het is de definitie waarmee de verzekeraar de vraag beantwoordt: is deze persoon arbeidsongeschikt?

Dat lijkt een medische vraag, maar dat is het maar half. Een medisch adviseur stelt vast wat je nog kunt: hoeveel uur, welke belasting, welke bewegingen. Een arbeidsdeskundige vertaalt die beperkingen vervolgens naar geld — hoeveel kun je met die beperkingen nog verdienen? Het criterium bepaalt waarmee die verdiencapaciteit wordt vergeleken. En dat maakt het verschil tussen tachtig procent uitkering en nul.

Kernvraag: stel dat je morgen je huidige werk niet meer kunt doen, maar nog wel iets anders. Vind je dat je dan verzekerd hoort te zijn? Zo ja, dan heb je beroepsarbeidsongeschiktheid nodig. Vind je van niet, dan volstaat een strenger criterium — en betaal je minder.

De drie criteria naast elkaar

Criterium	Waarmee wordt vergeleken	Kans op uitkering	Premie
Beroepsarbeidsongeschiktheid	Uitsluitend je eigen, verzekerde beroep	Hoogst	Hoogst
Passende arbeid	Werk dat past bij opleiding, ervaring en eerder inkomen	Gemiddeld	Middel
Gangbare arbeid	Elk werk dat op de arbeidsmarkt voorkomt	Laagst	Laagst

Beroeps

De vraag is uitsluitend: kun je jouw werk nog doen? Wat je daarnaast zou kunnen, doet niet ter zake. Onmisbaar bij specialistische beroepen.

Passend

Er wordt gezocht naar alternatief werk dat qua niveau en inkomen redelijk aansluit. Redelijk beschermend, aanzienlijk goedkoper.

Gangbaar

Elk werk telt mee, ook onder je niveau en tegen een fractie van je inkomen. Bij gedeeltelijke klachten leidt dit zelden tot een substantiële uitkering.

Eén klacht, drie uitkomsten

Neem een zelfstandig tandarts van 47 met een chronische peesaandoening in zijn pols. Hij kan niet meer behandelen, wel administratief en adviserend werk doen. Zijn verzekerd bedrag is €5.000 bruto per maand.

Met beroepsarbeidsongeschiktheid

De vraag is of hij nog kan tandartsen. Dat kan hij niet. Hij wordt volledig arbeidsongeschikt bevonden voor zijn verzekerde beroep en ontvangt de volledige uitkering van €5.000 bruto per maand.

Met passende arbeid

De arbeidsdeskundige zoekt werk dat past bij zijn opleiding en niveau: praktijkmanagement, docentschap, advieswerk voor een leverancier. Daarmee zou hij bijvoorbeeld nog 45% van zijn oude inkomen kunnen verdienen. Zijn arbeidsongeschiktheidspercentage komt op 55% en zijn uitkering op ongeveer €2.750.

Met gangbare arbeid

Nu telt élk werk mee dat hij fysiek aankan — ook callcenterwerk of administratieve functies ver onder zijn niveau. Zijn theoretische verdiencapaciteit wordt hoger ingeschat, zijn percentage lager, en de uitkering valt mogelijk onder de drempel van 25% waarmee er niets wordt uitgekeerd.

Drie keer dezelfde pols, drie keer een ander bedrag. Hoe die percentages tot stand komen lees je in het artikel over gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid.

Verschuivende criteria in de tijd

Een constructie die je in offertes veel tegenkomt is het gemengde criterium: de eerste twee of drie jaar geldt beroepsarbeidsongeschiktheid, daarna passende of gangbare arbeid. De premie ligt dan tussen die van de twee zuivere varianten in.

Waarom dat riskanter is dan het lijkt

→Kortdurende uitval — een operatie, een gebroken pols — is meestal wel te overbruggen met een buffer.
→Juist bij klachten die na drie jaar nog bestaan, is de kans groot dat ze blijvend zijn.
→Op het moment van de criteriumwissel wordt je dossier opnieuw beoordeeld, terwijl je situatie niet is verbeterd.
→Een uitkering die na drie jaar terugvalt naar nul, komt precies wanneer je buffer op is.
→Herstellen van dit gat is dan niet meer mogelijk: je bent inmiddels niet meer verzekerbaar.

Een gemengd criterium is niet per definitie fout — het is een bewuste ruil. Maar het moet een keuze zijn, geen detail dat je in een offerte over het hoofd ziet.

Wat het verschil kost

Variant	Indicatief premieniveau	Geschikt voor
Beroepsarbeidsongeschiktheid, hele looptijd	100% (referentie)	Specialisten, medische beroepen, ambachten, hoge inkomens
Beroeps eerste 3 jaar, daarna passend	85–92%	Wie bewust een deel van het langetermijnrisico accepteert
Passende arbeid, hele looptijd	75–88%	Breed inzetbare beroepen, generalisten
Gangbare arbeid, hele looptijd	65–80%	Zeer krap budget; laatste stap vóór onverzekerd zijn

Het verschil tussen de duurste en goedkoopste variant is doorgaans twintig tot dertig procent premie. Dat is aanzienlijk minder dan het verschil in uitkomst bij een claim — wat dit een van de slechtste plekken maakt om op te besparen. Wie premie zoekt, kan beter de wachttijd verlengen.

Wie kiest wat

Beroepscriterium is noodzakelijk

• Tandarts, mondhygiënist, chirurg, huisarts
• Fysiotherapeut, chiropractor, masseur
• Piloot, chauffeur met specifieke keuringseisen
• Musicus, kunstenaar, fotograaf
• Specialistische ambachtslieden en installateurs

Passende arbeid kan volstaan

• Consultants en interim-managers
• Marketeers, tekstschrijvers, projectleiders
• Ondernemers met een breed takenpakket
• Wie een bedrijf heeft dat deels zonder hem draait
• Wie anders helemaal geen AOV zou nemen

Zo controleer je je eigen polis

1Open je polisvoorwaarden en zoek op de woorden "arbeidsongeschikt" en "beroep".
2Noteer letterlijk de definitie die er staat — niet je interpretatie ervan.
3Controleer of er een termijn in staat waarna het criterium verandert.
4Kijk of het "verzekerde beroep" is omschreven zoals je nu werkelijk werkt.
5Check de uitkeringsdrempel: vanaf welk arbeidsongeschiktheidspercentage wordt er uitgekeerd?
6Vraag bij twijfel schriftelijk om bevestiging bij je verzekeraar en bewaar dat antwoord.
7Is je beroep of takenpakket veranderd, meld dat dan — een verouderde omschrijving kan een claim vertragen.

Veelgestelde vragen over het criterium

Wat betekent beroepsarbeidsongeschiktheid?

Het ruimste criterium: er wordt uitsluitend beoordeeld of je je eigen beroep, zoals je dat vóór de klachten uitoefende, nog kunt uitvoeren. Kan een chirurg niet meer opereren, dan is hij arbeidsongeschikt voor zijn beroep — ook als hij nog les zou kunnen geven. Dit criterium levert de hoogste kans op een uitkering en de hoogste premie.

Wat is passende arbeid?

Bij passende arbeid kijkt de verzekeraar of je nog werk kunt doen dat aansluit bij je opleiding, ervaring en eerdere inkomensniveau. Een chirurg die niet meer kan opereren maar wel medisch kan adviseren of doceren, wordt dan gedeeltelijk arbeidsgeschikt geacht. Het is de middenweg tussen beroeps- en gangbare arbeid.

Wat is gangbare arbeid?

Het strengste criterium: er wordt gekeken of je nog énig werk op de arbeidsmarkt kunt verrichten, ongeacht opleiding, status of inkomen. Vrijwel iedereen kan nog wel iets. In de praktijk leidt dit tot lage arbeidsongeschiktheidspercentages en dus tot lage of geen uitkeringen bij gedeeltelijke uitval.

Welk criterium hanteert de WIA?

De WIA werkt met gangbare arbeid: het UWV bepaalt wat je theoretisch nog zou kunnen verdienen met werk dat op de arbeidsmarkt voorkomt. Dat is precies de reden waarom werknemers vaak een lager arbeidsongeschiktheidspercentage krijgen dan ze verwachten — en waarom een private AOV met beroepscriterium wezenlijk meer bescherming biedt.

Verandert het criterium tijdens de looptijd van mijn polis?

Bij sommige polissen wel. Een veelvoorkomende constructie is beroepsarbeidsongeschiktheid gedurende de eerste twee of drie jaar, waarna wordt overgeschakeld naar passende of gangbare arbeid. Dat verlaagt de premie fors, maar betekent dat je bescherming juist afneemt op het moment dat blijkt dat je klachten blijvend zijn.

Kan ik mijn criterium later nog aanpassen?

Van een strenger naar een ruimer criterium is een dekkingsuitbreiding, waarvoor verzekeraars vrijwel altijd een nieuwe gezondheidsverklaring vragen. Andersom — van beroeps naar passend — kan meestal wel direct en levert premieverlaging op. Ook hier geldt: ruim beginnen en later versmallen is makkelijker dan andersom.

Voor welke beroepen is het beroepscriterium onmisbaar?

Voor specialistische beroepen met een hoog inkomen dat sterk afhangt van één specifieke vaardigheid: chirurgen, tandartsen, fysiotherapeuten, piloten, musici, en specialistische ambachtslieden. Zij verliezen bij uitval juist het inkomen dat aan die vaardigheid hangt, terwijl ze op papier nog van alles zouden kunnen.

Is een goedkopere polis met passende arbeid ooit verstandig?

Ja, bijvoorbeeld als je beroep breed inzetbaar is en je inkomen niet aan één fysieke vaardigheid hangt — denk aan generalistische adviseurs of ondernemers met een breed takenpakket. Ook wie een beperkt budget heeft, is beter af met een polis met passende arbeid dan met helemaal geen dekking.

Wie bepaalt of ik aan het criterium voldoe?

De verzekeraar, op basis van rapportages van een medisch adviseur en een arbeidsdeskundige. De medisch adviseur stelt je beperkingen vast, de arbeidsdeskundige vertaalt die naar wat je nog kunt verdienen. Het verschil tussen je oude en je resterende verdiencapaciteit bepaalt je arbeidsongeschiktheidspercentage.

Staat het criterium altijd letterlijk in mijn polis?

Vrijwel altijd, maar niet altijd met die woorden. Zoek in de voorwaarden naar formuleringen als "het verzekerde beroep", "passende arbeid, rekening houdend met opleiding en ervaring" of "algemeen geaccepteerde arbeid". Twijfel je, vraag je verzekeraar dan schriftelijk om bevestiging — dat antwoord is later bruikbaar bewijs.

Vergelijk op voorwaarden, niet alleen op prijs

Bekijk welke verzekeraars beroepsarbeidsongeschiktheid voor de hele looptijd bieden en wat dat in jouw situatie kost.

Vergelijk AOV's Bekijk verzekeraars