Artikel · 2026

AOV en pensioen

Het dubbele gat dat niemand berekent

Arbeidsongeschiktheid raakt niet alleen je inkomen van vandaag, maar ook je inkomen van later. Je opbouw valt stil en je uitkering stopt op je eindleeftijd — vaak jaren vóór je AOW.

Door het AOVkenner.nl-teamBijgewerkt op 17 augustus 202611 min leestijd

Twee gaten, niet één

Wie over arbeidsongeschiktheid nadenkt, denkt aan het inkomen van morgen: hoe betaal ik volgend jaar de hypotheek? Dat is terecht, maar het is het kleinste van de twee problemen. Het tweede gat ontstaat pas jaren later en is voor veel ondernemers aanzienlijk groter.

Gat 1: opbouw valt stil

Vanaf de dag dat je uitvalt, leg je niets meer in voor later. Val je op je 45e uit, dan mis je twintig jaar inleg én het rendement daarover. Dat werkt door tot ver na je AOW-leeftijd.

Gat 2: uitkering stopt te vroeg

Kies je een eindleeftijd van 60 of 62 jaar, dan houdt je uitkering op terwijl je AOW nog jaren op zich laat wachten. Die periode moet volledig uit eigen vermogen komen.

Beide gaten laten zich vroeg in kaart brengen en tegen relatief lage kosten dichten. Wie ze pas ontdekt op het moment van uitval, heeft geen keuzes meer.

Je pensioenopbouw stopt bij uitval

Een werknemer die arbeidsongeschikt raakt, bouwt in veel pensioenregelingen premievrij door: het pensioenfonds neemt de inleg over. Als zelfstandige heb je die vangnetregeling niet. Jij legt zelf in via een lijfrente, banksparen of beleggingsrekening, en die inleg komt uit je inkomen. Valt dat inkomen weg, dan valt de inleg weg.

Er zijn twee manieren om dat op te lossen, en ze sluiten elkaar niet uit. De eerste is je pensioeninleg meeverzekeren in het verzekerd bedrag van je AOV, zodat je die uit je uitkering kunt blijven betalen. De tweede is een premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid afsluiten op het lijfrenteproduct zelf, waarbij de aanbieder de inleg overneemt.

Oplossing	Hoe het werkt	Aandachtspunt
Inleg meeverzekeren in je AOV	Je verhoogt je verzekerd bedrag met je maandelijkse pensioeninleg	Verhoogt je premie evenredig; wel volledige regie over het geld
Premievrijstelling op je lijfrente	De aanbieder neemt de inleg over zodra je arbeidsongeschikt bent	Let op welk arbeidsongeschiktheidscriterium daar geldt — dat kan afwijken van je AOV
Beide combineren	De premievrijstelling dekt de basisinleg, je AOV dekt de rest	Voorkom dubbele dekking: reken door wat er feitelijk wordt overgenomen
Bewust niets doen	Je accepteert een lager pensioen bij langdurige uitval	Alleen verdedigbaar bij aanzienlijk overig vermogen

Het gat tussen eindleeftijd en AOW

De eindleeftijd op je polis is een premiekeuze met een lange schaduw. Elk jaar dat je de eindleeftijd verlaagt, verlaagt je premie — en verlengt de periode die je zelf moet overbruggen als je uitvalt.

Eindleeftijd polis	Overbrugging tot AOW (ca. 67)	Benodigd vermogen bij € 2.500 p/m
60 jaar	7 jaar	± € 210.000
62 jaar	5 jaar	± € 150.000
65 jaar	2 jaar	± € 60.000
67 jaar	geen	€ 0

De laatste kolom is bewust confronterend: het is het bedrag dat je moet hebben staan op het moment dat je uitkering stopt. Dat is precies het bedrag dat je níet hebt kunnen opbouwen omdat je arbeidsongeschikt was. De volledige afweging staat in ons artikel over de eindleeftijd van je AOV.

Vier manieren om het gat te dichten

Kies een eindleeftijd die aansluit op je AOW

De schoonste oplossing en meestal ook de goedkoopste. Een hogere eindleeftijd kost premie, maar veel minder dan het vermogen dat je anders zelf moet opbouwen. Controleer wel of je beroepsklasse een eindleeftijd van 67 toestaat.

Verhoog je verzekerd bedrag met je pensioeninleg

Als je €300 per maand inlegt in een lijfrente, verhoog dan je verzekerd bedrag met datzelfde bedrag bruto. Je uitkering dekt dan zowel je lasten als je opbouw.

Sluit premievrijstelling af bij je lijfrenteaanbieder

Een relatief goedkope aanvulling die de inleg overneemt bij arbeidsongeschiktheid. Let scherp op het gehanteerde criterium en de wachttijd, die vaak afwijken van je AOV.

Bouw een aparte overbruggingsbuffer op

Wie bewust voor een lage eindleeftijd kiest, moet het verschil ergens anders parkeren. Beleg of spaar het premievoordeel gericht voor de jaren tussen eindleeftijd en AOW.

Lijfrente en AOV in dezelfde begroting

AOV-premie en pensioeninleg concurreren om hetzelfde geld, en beide zijn aftrekbaar in box 1. Veel ondernemers kiezen daarom impliciet: eerst pensioen, dan verzekeren — of andersom. Die volgorde is belangrijker dan hij lijkt.

Vuistregel: verzekeren gaat vóór opbouwen. Een pensioenpot van €40.000 lost een arbeidsongeschiktheid van twintig jaar niet op; een AOV wel. En zonder AOV is de kans reëel dat je bij uitval juist die pensioenpot moet aanspreken — met belastingheffing en revisierente als gevolg.

Zodra de verzekering staat, is de volgende stap de jaarruimte benutten. Laat die jaarlijks berekenen: een niet-gebruikte jaarruimte kun je binnen de reserveringsruimte later nog inhalen, maar niet onbeperkt.

Rekenvoorbeeld: uitvallen op je 52e

Een zelfstandig fysiotherapeut, 52 jaar, valt uit met een chronische schouderaandoening. Zijn AOV keert €3.200 bruto per maand uit. Hij heeft €95.000 in een lijfrente en legde €400 per maand in. Zo pakt het uit bij twee verschillende eindleeftijden.

Eindleeftijd 60 jaar

• Uitkering loopt 8 jaar: tot zijn 60e
• Daarna 7 jaar geen inkomen tot de AOW
• Inleg van €400 stopte al op zijn 52e
• Lijfrentepot moet de overbrugging dekken en is rond zijn 64e leeg
• Vanaf de AOW: alleen AOW, geen aanvulling meer

Eindleeftijd 67 jaar + inleg mee

• Uitkering loopt 15 jaar: tot zijn 67e
• Verzekerd bedrag is €3.750 in plaats van €3.200
• Daaruit betaalt hij zijn lijfrente-inleg door
• Geen overbruggingsperiode nodig
• Vanaf de AOW: AOW plus een intact gebleven aanvulling

Het premieverschil tussen beide varianten is bij een 40-jarige aanzienlijk, maar verhoudingsgewijs klein tegenover het verschil in uitkomst: in het eerste scenario staat hij op zijn 64e met lege handen, in het tweede loopt alles gewoon door.

Checklist

1Zoek je AOW-leeftijd op en zet die naast de eindleeftijd op je polis.
2Bereken hoeveel maanden overbrugging er tussen zit en wat dat aan vermogen vraagt.
3Controleer of je lijfrente een premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid kent.
4Tel je maandelijkse pensioeninleg op bij je benodigde verzekerd bedrag.
5Laat je jaarruimte berekenen en kijk of je die daadwerkelijk benut.
6Vraag bij je verzekeraar op of een hogere eindleeftijd nog mogelijk is in jouw beroepsklasse.
7Herhaal deze check elke keer dat je inkomen of gezinssituatie verandert.

Veelgestelde vragen over AOV en pensioen

Bouw ik pensioen op tijdens een AOV-uitkering?

Niet automatisch. Als zelfstandige bouw je pensioen op door zelf in te leggen in een lijfrente of bancaire spaarvorm, en die inleg stopt niet vanzelf door je uitkering. Wil je blijven opbouwen tijdens arbeidsongeschiktheid, dan moet je die inleg uit je uitkering betalen — of een aparte premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid hebben afgesloten bij je lijfrenteproduct.

Wat is premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid?

Een aanvullende dekking op een lijfrente- of pensioenproduct waarbij de verzekeraar de inleg overneemt zodra je arbeidsongeschikt raakt. Je opbouw loopt dan door zonder dat je zelf hoeft te betalen. Het is een aparte dekking met een eigen premie en eigen criteria — controleer welk arbeidsongeschiktheidscriterium daar wordt gehanteerd.

Tot welke leeftijd keert een AOV uit?

Tot de eindleeftijd die je bij het afsluiten hebt gekozen, meestal 60, 65, 67 of 68 jaar. Daarna stopt de uitkering, ongeacht of je hersteld bent. Ligt je eindleeftijd vóór je AOW-leeftijd, dan ontstaat er een periode zonder inkomen die je zelf moet overbruggen.

Gaat mijn AOW-uitkering in als ik arbeidsongeschikt ben?

Ja, de AOW start op je AOW-leeftijd, ongeacht je gezondheid of arbeidsverleden als zelfstandige. De AOW is echter een basisvoorziening: voor een alleenstaande ligt die rond de bijstandsnorm en voor gehuwden of samenwonenden per persoon lager. Zonder aanvullend pensioen betekent dat een forse inkomensdaling.

Kan ik mijn AOV laten doorlopen tot mijn AOW-leeftijd?

Bij veel verzekeraars kun je kiezen voor een eindleeftijd van 67 of 68 jaar, wat aansluit bij de huidige AOW-leeftijd. Voor zware beroepen is dat niet altijd mogelijk: verzekeraars beperken de eindleeftijd bij hogere beroepsklassen soms tot 60 of 62 jaar. Vraag dat expliciet na voordat je afsluit.

Is mijn AOV-uitkering pensioengevend?

Voor de jaarruimteberekening telt een AOV-uitkering die belast is in box 1 in beginsel mee als inkomen. Dat betekent dat je in principe fiscaal gefaciliteerd kunt blijven inleggen tijdens arbeidsongeschiktheid. Laat de exacte jaarruimte berekenen door je boekhouder, omdat de regels afhangen van je totale inkomen en eerdere opbouw.

Wat gebeurt er met mijn AOV als ik eerder wil stoppen met werken?

Stop je met ondernemen, dan vervalt de grondslag van de verzekering: er is geen inkomen meer om te verzekeren. De polis eindigt of moet worden beëindigd. Wie vervroegd wil stoppen, moet dus zelf vermogen hebben om de periode tot de AOW te overbruggen — de AOV vult die rol niet.

Moet ik mijn pensioeninleg meeverzekeren in mijn AOV?

Ja, dat is verstandig als je zelf pensioen opbouwt. Reken je jaarlijkse lijfrente-inleg gedeeld door twaalf mee als vaste last bij het bepalen van je verzekerd bedrag. Doe je dat niet, dan financier je je arbeidsongeschiktheid uiteindelijk met je oudedagsvoorziening.

Wat is een oudedagsverplichting bij een BV?

Directeur-grootaandeelhouders konden vroeger pensioen in eigen beheer opbouwen; die opbouw is inmiddels omgezet in onder meer een oudedagsverplichting. Voor DGA's geldt daarnaast dat een AOV en een arbeidsongeschiktheidspensioen naast elkaar kunnen bestaan. Zie onze pagina over AOV voor DGA voor de specifieke aandachtspunten.

Wat als ik na mijn eindleeftijd nog steeds arbeidsongeschikt ben?

Dan stopt de uitkering en val je terug op je eigen middelen, tot je AOW ingaat. Dat is precies het gat waar dit artikel over gaat. Wie een eindleeftijd van 60 kiest en op zijn 55e uitvalt, moet zeven jaar overbruggen — reken die periode door voordat je een lage eindleeftijd kiest.

Reken je eindleeftijd door

Bekijk wat een hogere eindleeftijd je aan premie kost — en vergelijk dat met het vermogen dat je anders zelf moet opbouwen.

Bereken je premie AOV na je 50e